Światowy Dzień Gleby

Światowy Dzień Gleby jest obchodzony 5 grudnia, oficjalnie od 2013 roku. Międzynarodowa Unia Towarzystw Gleboznawczych dostrzegła znaczenie ziemi nieco wcześniej. Jednak aż jedenaście lat trwały starania, by święto gleby nabrało ogólnoświatowej rangi.

Gleba jest źródłem życia. Od jej jakości zależy obfitość plonów, dostęp do żywności, zdolność do pochłaniania i filtrowania wody, a poniekąd także wygląd naszego otoczenia.

Glebą nazywamy zewnętrzną powłokę pokrywająca naszą planetę. Skład się ona z cząstek mineralnych (kamieni, żwiru, piasku) i organicznych (obumarłe liście, szczątki owadów) powietrza i wilgoci. W zależności od składu ma różną żyzność – czyli zdolność do zaspokajania potrzeb żyjących na niej roślin. Stopień przydatności gleb do rolnictwa lub leśnictwa określa się, dzieląc je na klasy, od I – gleby najsłabsze do VI – gleby najbardziej wartościowe.

Ułożenie poziomów glebowych, czyli kolejnych warstw w glebie nazywamy profilem glebowym. Przypomina on nieco warstwy tortu. W zależności od tego, jaki jest, wyróżnia się różne typy gleb.

Najważniejszym ze składników gleby jest próchnica, nazywana inaczej humusem. Od jej zawartości zależy jakość gleby. Do powstawania próchnicy potrzebne są masa organiczna, czyli nawozy organiczne – np. obornik lub resztki pożniwne oraz organizmy żywe (dżdżownice, bakterie, grzyby). Mikroorganizmy wykorzystują masę organiczną jako źródło pożywienia, a procesy dzięki nim zachodzące przyczyniają się do humifikacji.

Na liczebność i aktywność mikroorganizmów glebowych wpływ ma odczyn gleby. Do jego określenia stosuje się miarę pH. O odczynie kwaśnym gleby mówimy, gdy pH jest niższe niż 6,5. Gleby neutralne mają odczyn między 6,6 a 7,2 pH. Wartość wyższa oznacza odczyn zasadowy. Najkorzystniejszy dla mikroorganizmów glebowych jest odczyn obojętny lub lekko zasadowy.

Proces powstawania gleb jest bardzo długotrwały. Na wytworzenie warstwy humusu o grubości ok. 3 cm trzeba czekać nawet ok tysiąca lat!

W Polsce około połowy powierzchni kraju pokrywają gleby ze średnim poziomem próchnicy. Niestety w rankingu europejskim zajmujemy pod tym względem ostatnie miejsce.

Największy wpływ na stan gleb ma sposób jej użytkowania. Ogromne znaczenie mają sposób zagospodarowania lub uprawy, dobór gatunku, nawożenie. Urbaniści, leśnicy i rolnicy powinni się troszczyć o to, by nie pokrywać całkowicie gleby nawierzchniami nieprzepuszczającymi wody, by stosować naturalne nawozy, by pamiętać o płodozmianie, poplonie lub stosowaniu resztek pożniwnych.

Sposoby na ochronę gleby

  • Możemy wzbogacać glebę przez nawożenie jej kompostem.
  • Możemy ściółkować glebę, by chronić ją przed utratą wilgoci, chronić jej strukturę i regulować jej temperaturę.
  • Możemy napowietrzać glebę przez aerację, np. chodząc po trawniku w nakładkach z kolcami lub nakłuwając powierzchnię specjalnym walcem z kolcami.
  • Możemy wysypywać na grządki i rabaty materię organiczną, która jest niezbędna mikroorganizmom glebowym.
  • Możemy zwiększać bioróżnorodność otaczających nas ekosystemów, np. siejąc łąki kwietne z rodzimych gatunków, sadząc wielogatunkowe żywopłoty, uprawiając rośliny motylkowe.
  • Możemy unikać zakrywania gleby powierzchniami nieprzepuszczalnym oraz tworzyć ogrody deszczowe zbierające nadmiar wody.

Więcej informacji

Powiązane