Żonkil to symbol pamięci o Powstaniu w Getcie Warszawskim oraz wyraz szacunku dla jego uczestników i ofiar. Każdego roku przypomina o historii, odwadze i znaczeniu pamięci o przeszłości. W tym materiale wyjaśniamy, co oznacza żonkil, jak rozmawiać o jego symbolice z dziećmi oraz udostępniamy materiały edukacyjne, które mogą pomóc podczas zajęć w szkole lub przedszkolu.
W trakcie drugiej Wojny Światowej pierwszym miejskim powstaniem, które wybuchło w okupowanej Europie, było żydowskie powstanie w Getcie Warszawskim, czyli na zamkniętym terenie, do którego zwożono Żydów z całego miasta. Żydzi nie mieli prawa wyjść poza mury getta. Niemcy zrównali getto z ziemią, metodycznie paląc dom po domu. Tysiące Żydów straciło życie, tysiące zostały wywiezione do obozów koncentracyjnych.
Powstanie upadło w połowie maja, 8 maja w schronie przy ul. Miłej 18 samobójstwo popełnił jeden z przywódców powstania Mordechaj Anielewicz wraz z grupą kilkudziesięciu żołnierzy żydowskich. Nielicznym bojownikom udało się kanałami wydostać z płonącego getta. Jednym z nich był ostatni dowódca powstania Marek Edelman, zmarły w 2009 r.
Przez wiele lat 19 kwietnia, w rocznice wybuchu powstania Marek Edelman dostawał od nieznanej osoby żółte kwiaty. To były żonkile, tulipany albo inne kwiaty, które można było dostać na wiosnę. Edelman składał je pod Pomnikiem Bohaterów Getta. Tak powstała tradycja nieoficjalnych obchodów rocznicy wybuchu powstania żydowskiego, które były alternatywą dla oficjalnych obchodów organizowanych przez rząd komunistyczny. Marek Edelman był wtedy znanym działaczem opozycji. Po latach Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN zorganizowało akcję „Żonkile”, żeby przypomnieć nam wszystkim o tych strasznych wydarzeniach.
19 kwietnia tworzymy przypinkę w kształcie żółtego żonkila, która po rozłożeniu staje się żółtą gwiazdą Dawida. Nawiązuje ona do gwiazdy, którą Niemcy kazali nosić Żydom podczas wojny. Wtedy miał to był znak hańby. Teraz nosimy żonkile na znak pamięci i dumy.
Stwórzcie własny żonkil i wesprzyjcie akcję upamiętniającą powstanie w Getcie Warszawskim!
MATERIAŁY
- szablony (do pobrania poniżej)
- żółty papier
- klej
- nożyce
- dwustronna taśma klejąca
Krok 1
Materiały inspirowane – materiałami Muzeum Polin
Pobierzcie szablon powyżej. Wydrukujcie go na żółtym papierze i wytnijcie wszystkie kształty. Teraz złóżcie element 1 wzdłuż linii ciągłej (mniej więcej w połowie) i posmarujcie klejem element 1 tak, jak na zdjęciu obok lub instrukcji na dole (miejsca, które musisz posmarować klejem na instrukcji zaznaczone są ciemniejszym kolorem). Sklejcie element 1 i 2.
Krok 2
Złóżcie element 3 na pół, wzdłuż linii ciągłej. Teraz możecie przeciąć element 3 w środku, wzdłuż linii przerwanej. Posmarujcie klejem element 3 w miejscach zaznaczonych na instrukcji ciemniejszym kolorem. Przyklejcie element 3 do sklejonych wcześniej elementów 1 i 2. Przypinka gotowa. Żeby ją móc nosić, wykorzystajcie taśmę dwustronną. Przyklejcie taśmę z odwrotnej strony żonkila, odklejcie zabezpieczający papier po drugiej stronie taśmy i przyklejcie żonkil do ubrania.
Co oznacza żonkil?
Żonkil jest symbolem pamięci o Powstaniu w Getcie Warszawskim. Nawiązuje do odwagi, solidarności i szacunku dla osób, które walczyły oraz zginęły podczas tych wydarzeń. Dziś pomaga rozmawiać o historii w sposób dostosowany do wieku dzieci i zachęca do pielęgnowania pamięci o przeszłości.
Jak rozmawiać z dziećmi o symbolice żonkila?
Rozmowę warto dostosować do wieku dziecka. Można wyjaśnić, że żonkil jest znakiem pamięci o ludziach, którzy żyli w Warszawie i doświadczyli wojny. Warto zachęcać dzieci do zadawania pytań i poznawania kultury oraz codziennego życia dawnych mieszkańców Warszawy. Pomocny może być także materiał o elementach ubioru żydowskiego, który pokazuje wybrane stroje i ich znaczenie. Ciekawym uzupełnieniem zajęć może być również materiał o jidyszyzmach, który pokazuje słowa pochodzące z języka jidysz, używane w języku polskim do dziś.
Materiały do pobrania
Jeżeli korzystasz z zajęć o historii Warszawy lub Powstaniu w Getcie Warszawskim, zobacz również pozostałe materiały edukacyjne dostępne na naszej stronie oraz przygotowane karty pracy.
Zobacz również nasze materiały o Warszawie, w tym artykuł o Canaletcie, który przedstawia wygląd dawnej Warszawy i może być dobrym uzupełnieniem zajęć.
Jeśli chcesz kontynuować rozmowę o historii i kulturze żydowskiej z dziećmi, warto poznać również projekt „Warszawa Lewiego i Dalii”, przygotowany z myślą o edukacji najmłodszych.
Zobacz także nasze pozostałe materiały o Warszawie, które pomogą dzieciom poznawać historię, kulturę i zabytki miasta poprzez zabawę i ciekawe zadania.
Powiązane
Treści i materiały TupTupTup są bezpłatne i dostępne dla każdego - dziękujemy, że z nich korzystasz.
Jeśli doceniasz naszą działalność, możesz wesprzeć TupTupTup darowizną lub 1,5% podatku. Wystarczy, że wpiszesz w swoim zeznaniu podatkowym KRS 0000270261 dodając cel szczegółowy: Fundacja To Proste 18808.