Dziedzictwo kulturowe, Plastyka, Wiedza

Udekoruj elewację

Czy wiesz, że…

jedną z najciekawszych staromiejskich kamienic wykonanych techniką sgraffito jest kamienica według tradycji nazywana Kamienicą Pod Murzynkiem. Należała ona do wywodzącego się z Włoch kupca o nazwisku Dzianotti, który chwalił się, że utrzymuje kontakty handlowe z Afryką. Ozdobą kamienicy jest nie tylko głowa Afrykanina i bogato rzeźbiony portal, ale także malowidło wykonane w technice sgrafitto. W przypadku Kamienicy Pod Murzynkiem są to barwy żółte i czarne….

Cel zadania: zapoznać dzieci z pojęciem dekoracji elewacyjnej, stworzenie własnej sztukaterii na podstawie dostępnych odlewów.

 

Czas trwania: 1 godzina

 

Materiały:

  • Foremki z elementami sztukaterii elewacyjnej (do kupienia w sklepach dla artystów lub na Allegro)
  • Gips 
  • Farby
  • Pędzel 
  • Narzędzia rzeźbiarskie

Przebieg zadania: merytorycznym wstępem do naszego zadania, jest uprzednia rozmowa połączona z nauką części elewacyjnych z zadania 3. Dzieci, które będą miały wiedzę na temat różnych elementów dekoracyjnych, czyli będą wiedziały czym jest fryz lub opaska okienna, z tym większą radością wykonają poniższe zadanie.

Krok 0 – przygotowanie przed zajęciami

Przed zajęciami nauczyciel przygotowuje gotowe odlewy gipsowe dla każdego dziecka. Jest to czynność prosta. Dla osób, które robią to pierwszy raz, przygotowana została poniższa wskazówka.

Przygotowanie roztworu gipsu: żeby odlewy zastygły w miarę szybko, konsystencja roztworu powinna przypominać gęstą śmietanę. Szykując roztwór, należy pamiętać jeszcze o kilku sprawach: 

  1. Proporcja, która nam się sprawdza to ok. 6 czubatych łyżek gipsu na pół szklanki wody;
  2. trzeba zawsze dodawać wodę do gipsu, a nie odwrotnie; 
  3. nie należy przekraczać 8 łyżek za jednym razem, bo gips szybko zastyga i nim nałożymy go do foremek, będzie wymagał dolania wody, a tym samym straci swoją właściwość późniejszego szybkiego zastygnięcia;
  4. należy dolewać wodę stopniowo, zaczynając od kilku niedużych chlustów;
  5. po stworzeniu masy trzeba natychmiast rozlewać gips po foremkach;
  6. kiedy foremka będzie wypełniona, należy nią delikatnie potrząsnąć, żeby powierzchnia gipsu się wyrównała, a pęcherzyki powietrza, które powstały w odlewie, wydostały się na zewnątrz.
  7. Nauczyciel pozostawia gipsowe odlewy do stężenia. W zależności od temperatury powietrza oraz konsystencji masy gipsowej, ten etap może potrwać od pół godziny do godziny. Po tym czasie odlewy można wyjąć z foremek i pozostawić do wyschnięcia na ręczniczku na noc.

 

Krok 1

Nauczyciel pokazuje dzieciom planszę warszawskich kamienic z zadania 4 (zał. 4.1). Po środku widoczna jest na niej jedna z najbardziej znanych, staromiejskich kamienic – Kamienica Pod Murzynkiem. Plansza informuje o tym, że spacerując po Starym Mieście, dość szybko zaobserwujemy, że ściany elewacji zewnętrznej nie są jednobarwne. Wiele z kamienic ma naniesione postacie kupców, sprzedawców czy szewców oraz formy warzyw, owoców czy zwierząt. Większość tych „obrazów naściennych”, jak i graficznych form, wykonanych jest specjalną techniką sgraffito. Technika sgraffita ściennego polega na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich, zanim zaschną i staną się twarde. Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje wielobarwny wzór. Jeśli kiedyś pójdziemy na Starówkę i dojdziemy do ściany, sami zaobserwujemy żłobienia i zagłębienia po usuwanych fragmentach tynku. 

Kiedy dzieci zrozumieją, o co chodzi w technice sgraffito, rozpoczynają tworzenie własnego dzieła. 

Nauczyciel rozdaje dzieciom farby, pędzle oraz odlewy gipsowe (fryzy, opaski okienne, głowice zdobienia elewacji). Dzieci, za pomocą pędzelka, muszą pokryć gipsowy odlew jednolitą warstwą farby, a następnie zaczekać, aż farba wyschnie. Ważne, aby dzieci nie pozostawiły nawet jednej drobnej części formy niepomalowanej. Wysychanie farby na gipsie trwa zaledwie minutę – dwie.  

Krok 2

Dzieci za pomocą narzędzi rzeźbiarskich lub wyłączonych długopisów (końcówki długopisów są na tyle ostre, że zdrapują farbę z gipsu bez większego problemu) wydrapują na odlewach wzór. Najprościej zrobić to zdrapując farbę w zagłębieniach odlewu czyli wyżłabiając wzór.  

W taki sposób dzieci tworzą zdobienia elewacji wykonywane uproszczoną techniką sgraffita.

Powiązane