Dziedzictwo kulturowe, Wiedza

Ozdoby warszawskich kamienic

Czy wiesz, że…

Rynek Starego Miasta został założony na planie prostokąta o wymiarach 90×73 cm. Tu handlowali kupcy z Warszawy i przybysze z innych miast. Początkowo był otoczony drewnianymi domami. Dopiero po wielkim pożarze z 1607 roku pojawił się wymóg budowy kamienic ceglanych. W XVII i XVIII wieku kamienice przy rynku należały do najzamożniejszych kupców warszawskich takich jak: Dzianotti, Fukierowie czy Baryczkowie. Z tego powodu posiadały elewacje bogato zdobione barwnymi tynkami, portalami i attykami. Niektóre z kamienic otrzymały nadbudowy w postaci tzw. latarni, które dawały dostęp do światła dziennego wewnętrznym klatkom schodowym. Za reprezentacyjną kamienicą frontową znajdowało się zwykle podwórze i pomieszczenia gospodarcze. 

Słowniczek:          

Attyka – dekoracja na szczycie budynku, zasłaniająca dach; może mieć postać ścianki lub balustrady. 

Polichromia – wielobarwna dekoracja malarska.

Portal – ozdobne obramienie drzwi wejściowych.

MATERIAŁY

  • wydrukowana plansza z kamienicami (zał. 4.1)
  • elementy dekoracji z ich nazwami (zał. 4.2)
  • elementy dekoracji do przyklejenia (zał. 4.3)
  • masa klejąca (lub taśma dwustronna)
  • prezentacja elementów elewacji w warszawskich
    kamienicach (zał. 4.4)

Cel zadania: 

  • Zapoznanie dzieci z dekoracjami warszawskich kamienic takimi jak: fryz, polichromia, opaska okienna, pilaster, głowica pilastra, kolumna etc.
  • Wzbudzenie w dziecku ciekawości lepszego poznania Rynku Starego Miasta

Instrukcja

Nauczyciel wykonuje niezbędne czynności przygotowawcze: drukuje 2 plansze A3 – jedną z grafiką kamienic, drugą ze zdjęciem trzech kamienic z Rynku Starego Miasta (zał.4.1). Mocuje je do ściany czy tablicy lub kładzie przed dziećmi na podłodze. Drukuje również pozostałe dwa załączniki (zał. 4.2 i 4.3)  i ewentualnie laminuje je. Wszystkie elementy z załącznika 4.2 mają być wycięte i wyłożone na dywan obok dużej planszy, a kartki z załącznika 4.3 – przycięte na pół. Teraz można rozpocząć grę. 

Krok 1

Nauczyciel pokazuje dzieciom prezentację z zał.4.4 i uświadamia im, w jaki sposób różnorodne elementy dekoracyjne są rozmieszczone na warszawskich kamienicach. Pokazując zdjęcia, powtarza z dziećmi zasłyszane nazwy: gzyms, fryz, biniowanie, tympanon`, pilaster, kolumna, opaska okienna.

 

Niektóre nazwy nawiązują do sposobu ubioru/wyglądu ludzi:

  • opaska okienna ma podobne cechy jak opaska na głowie dziewczynek. Opaska ma dekorować twarz, a jednocześnie odsłaniać twarz, eksponować wygląd buzi. Opaska okienna ma udekorować okno, upiększyć jego wygląd.
  • pilaster rymuje się ze słowem plaster. Plaster przyklejamy do ciała, jest długi, prostokątny. Pilaster “przyklejamy” do budynku. Pilaster to filar nieznacznie wychodzący poza powierzchnię ściany.
  • głowica jest niczym głowa. głowa znajduje się na górze ciała. Głowica zwieńcza kolumnę, czyli znajduje się na jej samej górze.

Krok 2

Nauczyciel pokazuje dzieciom kartki z załącznika 4.2 i wyraźnie nazywa każdy element dekoracji fasady budynków. Czynność można powtórzyć kilka razy, póki dzieci same nie będą mogły nazwać większości elementów. 

Kiedy dzieci wstępnie utrwalą nowe nazwy, nauczyciel losuje kartę z załącznika 4.2, a dzieci próbują znaleźć ten sam element wśród wyciętych elementów (zał.4.3) rozłożonych na dywanie. Kiedy element zostanie prawidłowo wytypowany, starsze dzieci mogą spróbować go nazwać, a następnie odnaleźć element na dużej planszy i przykleić go za pomocą masy klejącej. Gra się kończy w momencie, kiedy wszystkie elementy dekoracyjne zostaną prawidłowo rozmieszczone na dużej planszy.  

Powiązane