Dziedzictwo kulturowe, Ukraina, Wiedza

Wigilia u prawosławnych sąsiadów

Już niebawem, bo 6 stycznia w Polsce będziemy obchodzić święto Trzech Króli, natomiast nasi wschodni sąsiedzi będą przygotowywać się do prawosławnego Bożego Narodzenia, które nastąpi dzień później. Jest to świetna okazja, żeby porozmawiać z dzieckiem na ten temat i opowiedzieć kilka ciekawostek o podobieństwach i różnicach pomiędzy katolickim i prawosławnym Bożym Narodzeniem.

Oto pierwsza z różnic – zasadnicza, bo jednak mimo że święto mamy wspólne, obchodzimy go w różnych dniach. Trzynastodniowa różnica w obchodach świąt Bożego Narodzenia przez chrześcijan wschodnich i zachodnich bierze się ze stosowania różnych kalendarzy. Kościół prawosławny nie przyjął reformy kalendarza wprowadzonej przez papieża Grzegorza XIII w 1582 roku (tzw. nowy styl). Różnica między starym a nowym stylem wynosi właśnie te 13 dni.

Polski posiłek wigilijny rozpoczyna się modlitwą i przełamaniem opłatka. Prawosławni nie mają opłatka tylko prosforę – małą bułeczkę, którą się dzielą. W niedzielę poprzedzającą Wigilię, duchowny zawsze rozdaje wiernym prosforę, która jest używana do liturgii.

W Wigilię ukraińskie gospodynie, podobnie do polskich, przygotowują dwanaście potraw. Oczywiście mogą i więcej, ale istnieje pewien katalog absolutnych niezbędników. Wiele z potraw jest znanych w Polsce, a czasem są wręcz identyczne do tych obecnych na naszym stole wigilijnym.

Kutya 1

Na stole nie może zabraknąć kutii – dania głównego na Wschodzie. To właśnie od zjedzenia kutii zaczyna się posiłek wigilijny. Kutia symbolizuje jedność Boga i świata zmarłych. Dlatego pozostaje ona na stole przez całą noc, jest to symboliczny poczęstunek dla dusz zmarłych.

Kraczun (okrągły bochenek chleba, często domowego wypieku) symbolizuje śmierć i zmartwychwstanie Jezusa, podobnie do ziarna wrzuconego w ziemię, które daje nowe owoce.

Groch, fasola – symbol chrześcijańskiego życia rodzinnego, symbol jedności rodziny (członkowie rodziny są obok siebie jak groch w strączku).

Na stole jest też zwykle kapuśniak (zupa) lub barszcz z pampuszkami (drożdżowe postne bułeczki), gołąbki, warenyky (pierogi), uzwar (kompot z suszu). Oczywiście jest też ryba. Ryba jest znakiem chrześcijan, symbolem Jezusa Chrystusa. Ponadto przypomina sakrament chrztu. Dodatkowo starogrecka nazwa ryby – ichthys to akrostych, czyli słowo, które można utworzyć z pierwszych liter wyrazów. W starogreckim słowie ichthys zakodowane były słowa Jezus Chrystus, Syn Boży, Zbawiciel.

Na wschodnim stole wigilijnym jest dużo czosnku. Czosnek z solą jest jedną z potraw, a także symbolem zdrowia, siły i oczyszczenia. Są domy, w których tradycją było nacieranie czosnkiem twarzy po to, żeby w kolejnym roku dopisywało zdrowie. Użycie czosnku to również symboliczne oczyszczenie z grzechu.

Podobnie do katolickiej, prawosławna Wigilia zaczyna się i kończy się modlitwą, a towarzyszą jej kolędy. W następnym więc tygodniu pozostaniemy przy tematach bożonarodzeniowych i opowiemy Wam trochę więcej o ukraińskich kolędach, w szczególności o jednej znanej na całym świecie.

13 Christian Fish Symbol Clipart Free Cliparts That You Can Download QQ7qAz Clipart 768x270 1

Zobacz więcej