Międzynarodowy Dzień bez Elektrośmieci

13 października obchodzimy Międzynarodowy Dzień bez Elektrośmieci, którego celem jest promowanie właściwego postępowania z zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym. Jest to ważna kwestia zarówno ze środowiskowego, jak i ekonomicznego punktu widzenia.

Jakie odpady zaliczamy do elektrośmieci?

Elektrośmieci to wszystkie urządzenia, które działały na prąd lub baterie, ale uległy zużyciu lub się zepsuły. Również takie, które działają dzięki prądowi, choć nie mają wtyczki do gniazdka, np. dyski przenośne czy karty SD (tzw. karty pamięci). Są to m.in. suszarki, smartfony, lampy, miksery, pralki, telewizory, odkurzacze, ładowarki do telefonów, szczoteczki elektryczne, budziki.

Dobre i złe wiadomości o elektrośmieciach

Dobra wiadomość dotycząca elektrośmieci jest taka, że można je poddawać recyklingowi i w dużej części odzyskiwać surowce wykorzystane w ich produkcji. Dysponujemy obecnie zaawansowanymi technologiami, które w sortowni odpadów oddzielają surowce od siebie w taki sposób, że możliwe jest ich ponowne użycie. To zdecydowanie oszczędniejsze i lepsze dla planety rozwiązanie niż wydobywanie z ziemi nowych surowców.

Złych wiadomości niestety jest znacznie więcej.

Problem elektroodpadów jest bardzo złożony. Po pierwsze, obecnie zużywamy coraz więcej sprzętu elektronicznego i elektrycznego – statystycznie Polacy wymieniają telewizor na nowy co 7 lat!

Po drugie, część sprzętów elektronicznych i elektrycznych zawiera surowce, które mogą być trujące dla ludzi, gleby i powietrza, jeśli sprzęt trafi na wysypisko zamiast do specjalnego punktu recyklingu elektroodpadów. Baterie mogą wyciekać, a rozbite żarówki fluorescencyjne (świetlówki) wydzielać opary rtęci.

Po trzecie, w każdym roku na całym świecie ludzie generują ok. 50 mln ton zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nie mamy danych, ile ton elektrośmieci jest poddawanych recyklingowi na świecie, ale wiemy, że w Unii Europejskiej jest to ok. ⅓ zużytego sprzętu. To bardzo mało w porównaniu do całkowitej ilości produkowanych elektroodpadów.

Niski poziom poddawania elektrośmieci recyklingowi bierze się głównie z niewiedzy – z badań organizacji ElektroEko wynika, że aż 60% Polaków nie wie nic na temat pozbywania się elektrośmieci lub ma w tym zakresie niewielką wiedzę. Przez to elektroodpady trafiają do koszy z odpadami zmieszanymi, na wysypiska lub zalegają w domach.

Co możemy zrobić?

W Polsce w 2019 r. Rada Ministrów przyjęła przygotowany przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii dokument wskazujący działania, które są konieczne do wprowadzenia gospodarki o obiegu zamkniętym. (Gospodarka o obiegu zamkniętym to taki system, gdzie starannie wykorzystujemy surowce i produkty, żeby jak najmniej marnować. Podejście to pozwala oszczędzać surowce, dbać o środowisko i opłaca się, bo zamiast kupować lub wydobywać nowe surowce, korzysta się z surowców odzyskanych).

Unia Europejska w 2021 r. wprowadziła specjalne wymogi dot. sprzętu elektronicznego: zostały ustanowione maksymalne poziomy zużycia prądu i wody przez urządzenia, co ma spowodować, że będą one bardziej oszczędne, wprowadzono wymogi informacyjne w instrukcjach obsługi urządzeń i funkcjonalne, np. nowe parametry programów eko w pralkach. Zapisano obowiązek udostępniania części zamiennych i informacji o naprawie. Ma to na celu zachęcenie do częstszych napraw sprzętu zamiast wyrzucania go.

A co ty możesz zrobić?

  1. Nie wyrzucaj elektroniki do zwykłego kosza.
  2. Oddaj elektrośmieci w punkcie zbiórki – sprawdź na mapie, gdzie jest najbliższy punkt. https://www.elektroeko.pl/punkty-zbierania-elektrosmieci/.
  3. Zadzwoń po bezpłatny odbiór elektrośmieci z domu – https://elektrosmieci.pl/odbiory-elektrosmieci-z-domu/.
  4. Kupując nowy sprzęt, zapytaj w sklepie, czy możesz oddać stary.

Pamiętaj, aby nie demontować samodzielnie zużytego sprzętu elektronicznego i elektrycznego! Przed wyrzuceniem należy natomiast wyjąć z niego baterie, jeśli nie są one zamontowane na stałe.

Więcej informacji:

logo interzero

Post powstał dzięki finansowaniu Interzero Organizacja Odzysku S.A. w ramach projektu współfinansowanego z Deutsche Bundesstiftung Umwelt przy współpracy z Naturschutzzentrum Oberlausitzer Bergland.

Zobacz więcej