Rośliny i Zwierzęta, Zabawy

Gdzie podziały się owady?

W przeciągu ostatnich 50 lat z powierzchni Ziemi zniknęła połowa owadów… Aż trudno w to uwierzyć, prawda? Jak to się stało i dlaczego nie zauważamy ginięcia najmniejszych stworzeń? Wszystkiego dowiecie się z naszej gry, zapraszamy do zabawy!

MATERIAŁY

  • 100 kamyczków, zapałek lub kawałków papieru
  • 4 lub 5 zdjęć nauczyciela prowadzącego (sprzed 10 lat, 20 lat, 30 lat i ewentualnie 40 lat oraz 50 lat)
  • kartki z napisami: „50 lat temu”, „40 lat temu”, „30 lat temu”, „20 lat temu”, „10 lat temu”, „teraz”
  • * opcjonalnie: grafiki przedstawiające owady (wydrukowane, wycięte, pokolorowane przez uczniów i przyklejone do kamyczków przed zajęciami)

Instrukcja

Przed rozpoczęciem zajęć nauczyciel przygotowuje 100 kamyczków. Można przykleić do nich rysunki przedstawiające owady (uprzednio wydrukowane, wycięte przez nauczyciela i pokolorowane przez dzieci). Kamyczki będą symbolizowały ilość owadów, jaka żyła na świecie jeszcze 50 lat temu. Nauczyciel prosi, aby dzieci usiadły w półkolu. Informuje, że dziś porozmawia z nimi o bardzo ważnym temacie – ginięciu owadów.

 

Nauczyciel wprowadza dzieci w temat.

Czy wiecie, że owady to najliczniejsza grupa zwierząt na świecie? Zamieszkują zarówno najgorętsze pustynie, jak i obszary polarne, żyją wysoko w górach i na nizinach, występują też w słodkich wodach (jeziorach czy stawach). Są czerwone i czarne, w paski i kropki, posiadają miękki puszek lub chitynowy pancerz. Szacuje się, że na świecie żyje łącznie ponad 30 milionów gatunków tych zwierząt. Można by powiedzieć, że to dużo, a nawet bardzo dużo. Niestety, co roku bezpowrotnie ginie wiele gatunków tych małych zwierząt. (Mówi się że owady są bezkręgowcami, bo nie posiadają ani kręgosłupa, ani kości ani tkanki chrzęstnej).

 

Naukowcy zgodnie twierdzą, że co dwa lata bezpowrotnie znika 5 ze 100 żyjących owadów. Początkowo ludzie nie zauważali, że tak wiele pszczół, motyli, chrząszczy czy ważek znika z łąk, lasów i stawów. Kilka lat temu (w 2019 roku) grupa naukowców z Wielkiej Brytanii postanowiła podsumować obserwacje z 70 krajów świata. Wynik był zatrważający. Zarówno przyrodnicy z Polski, Niemiec, jak i dalekiego Egiptu, Australii czy Chin zauważyli to samo – liczba owadów w ciągu ostatnich 50 lat zmalała o połowę! Wiele owadów zginęło bezpowrotnie, co oznacza, że na Ziemi nie zachował się nawet jeden osobnik danego motyla czy ważki. Czy to dużo? Sprawdźmy sami.

 

Nauczyciel informuje, że na zajęcia przyniósł kilka swoich zdjęć z różnych okresów życia: od narodzin aż po dziś dzień. Wspólnie z dziećmi chce zobaczyć, ile owadów zniknęło od chwili jego własnych narodzin*.

 

* WSKAZÓWKA: Każdego roku znika z powierzchni Ziemi 2,5% owadów. W ciągu ostatnich 50 lat, od 1970 roku, zniknęło 50% znanych nam owadów. Jeśli mamy 100 kamyków i chcemy zachować poprawne proporcje, najpierw powinniśmy zabrać 2,5 kamyka, po jakimś czasie 2, a później 1 i 0,5 kamyka. Dla łatwiejszego zobrazowania procesu ginięcia gatunków uśredniamy liczbę i przyporządkowujemy 1 kamyczek do 1 roku (50 w ciągu 50 lat).

 

Nauczyciel nakreśla na ziemi oś czasu. Kładzie kartki z napisami „50 lat temu”, „40 lat temu”, „30 lat temu”, 20 lat temu”, „10 lat temu” oraz „teraz”. W odpowiednim miejscu na osi czasu kładzie swoją fotografię z dnia narodzin, informując, że było to 20 lat, 30 lat lub 50 lat temu. Podobnie robi z pozostałymi zdjęciami. Ułatwi to dzieciom zobrazowanie sobie, jak wiele lat temu musiało się coś wydarzyć.

 

Kiedy wszystkie fotografie zostaną rozłożone, nauczyciel kładzie w dobrze widocznym miejscu wcześniej przygotowanych 100 kamyczków. Informuje, że będą symbolizować one wszystkie owady, jakie żyły na świecie jeszcze 50 lat temu. Nauczyciel uświadamia dzieciom, że właśnie tyle owadów żyło w 1970 roku. Niestety nie wszystkie owady z tego okresu (to mogły być lata dzieciństwa nauczyciela) dotrwały do obecnych czasów. Część z nich zniknęła bezpowrotnie, gdy nauczyciel był mały lub chodził na studia. Nauczyciel przypomina informację z początku zajęć, że od 50 lat każde dwa lata bezpowrotnie ginie 5 owadów ze 100 żyjących owadów, i mówi dzieciom, że teraz postara się to pokazać.

 

Nauczyciel zabiera z kupki taką liczbę kamieni, jaka symbolizuje liczbę wymarłych owadów od 1970 roku do czasu jego narodzin (jeśli urodził się w 1980 roku, to zabiera 10 kamyczków, jeśli w 1991 roku to zabiera 21 kamyczków). Kładąc je na osi czasu przed swoją fotografią, uświadamia dzieciom, że do czasu jego narodzin na świecie zginęło na przykład 15 ze 100 owadów. On sam nie miał możliwości zobaczenia tych owadów na własne oczy.

 

Następnie prosi, aby każde dziecko po kolei brało jeden kamyczek z kupki i kładło go na podłodze wzdłuż osi czasu. Między datami „30 lat temu” i „40 lat temu” powinno zmieścić się po 10 kamyczków. Dzięki temu ćwiczeniu każde dziecko zobaczy, że do czasu aż nauczyciel był w szkole / na studiach/ brał ślub, zniknęło odpowiednio dużo owadów.

 

W trakcie ćwiczenia ubywa kamyczków z kupki, a co za tym idzie ubywa też „owadów” z naszej planety. Mimo że każde dziecko brało tylko jeden malutki kamyk, to gdy grupa popatrzy na efekt swojej pracy, symbolizujący okres 50 lat, zauważy, że z kupki zabrano połowę kamyczków.

 

Na koniec zajęć dzieci mogą spróbować wspólnie policzyć, ile kamyczków odłożono oraz ile pozostało na kupce. Mogą policzyć, ile owadów wyginęło w czasie, gdy nauczyciel chodził do szkoły, a ile w przeciągu ostatnich kilku lat, od narodzin przedszkolaków.

 

Zachęcamy, aby powiedzieć dzieciom, że musimy szanować i otaczać ochroną te owady, które jeszcze żyją na świecie. Każdy owad jest potrzebny: jedne rozkładają żywą materię, inne zapylają kwiaty, jeszcze inne są pożywieniem dla ptaków lub małych kręgowców. Nawet komary, których nie lubimy, są pokarmem dla żab i wielu ptaków. Bez owadów świat nie przetrwa.

Logo Funduszu Wyszehradzkiego

Post powstał w ramach projektu Sustainable Future współfinansowanego ze środków Funduszu Wyszehradzkiego.

Powiązane