Czy Twoje dziecko oddycha prawidłowo?

Oddychanie to coś, co wydaje się oczywiste, a jednak bardzo często u dzieci (i niestety u dorosłych też) nie przebiega tak, jak powinno przebiegać. Prawidłowy oddech to taki, który odbywa się spokojnie, cicho i przede wszystkim przez nos. Nos jest naturalnym filtrem dla powietrza: oczyszcza je, ogrzewa i nawilża, dzięki czemu organizm lepiej się dotlenia, a drogi oddechowe są chronione przed infekcjami. W czasie prawidłowego oddychania usta pozostają zamknięte lub lekko domknięte, a sam oddech nie zwraca na siebie uwagi.

Najważniejszą rolę w prawidłowym oddychaniu odgrywa przepona. Przy wdechu brzuch delikatnie się unosi, a przy wydechu opada, podczas gdy klatka piersiowa i ramiona pozostają w miarę nieruchome. Taki oddech jest głębszy i bardziej efektywny, bo pozwala w pełni wykorzystać pojemność płuc i nie powoduje zbędnego napięcia w ciele.

Taki sposób oddychania wspiera nie tylko zdrowie fizyczne, ale także emocjonalne. Pomaga dziecku się wyciszyć, lepiej koncentrować uwagę, regulować emocje i spokojniej zasypiać. Dlatego warto zwracać uwagę na oddech już od najmłodszych lat i wspierać dzieci w kształtowaniu prawidłowych nawyków oddechowych poprzez codzienne, proste ćwiczenia i uważność na sygnały płynące z ciała.

Na co warto więc zwrócić uwagę? Oto kilka pytań, które warto zadać na samym początku:

• czy dziecko często oddycha przez usta?
• czy ma otwartą buzię w czasie snu?
• czy szybko się męczy lub ma trudności z koncentracją?
• czy często łapie infekcje?

Jeśli na któreś z pytań odpowiedziałaś lub odpowiedziałeś twierdząco, spróbuj wprowadzić do Waszej codziennej rutyny z dzieckiem ćwiczenia oddechowe. Nie musisz od razu wykonywać całego zestawu, wystarczy jedno ćwiczenie, które stanie się stałym przystankiem w ciągu dnia, na przykład po porannej zabawie, przed snem lub w innym powtarzalnym momencie dnia.

A więc zaczynamy – oto nasze top 6 ćwiczeń oddechowych dla maluchów!

Cel: nauka oddychania przeponowego (brzuchem)

Jak wykonać:

1. Dziecko kładzie się na plecach lub siada wygodnie.
2. Kładzie jedną dłoń na brzuszku, drugą na klatce piersiowej.
3. Wdech nosem – „balonik w brzuszku się napełnia” (brzuszek unosi się).
4. Wydech nosem lub ustami – „balonik powoli się opróżnia”.
5. Klatka piersiowa pozostaje w miarę nieruchoma.

Czas: 5–8 spokojnych oddechów
Wskazówka: dziecko może położyć na brzuchu pluszaka, wtedy będzie widziało, jak się unosi i opada.

Cel: utrwalenie oddychania nosem i wydłużenie wdechu

Jak wykonać:

1. Dziecko wyobraża sobie, że trzyma kwiatek.
2. Powolny, cichy wdech nosem – „wąchamy kwiatek”.
3. Krótka pauza (1–2 sekundy).
4. Spokojny wydech ustami lub nosem.

Czas: 6–10 powtórzeń
Wskazówka: wdech ma być cichy, jeśli słychać „siorbanie”, znaczy że jest za mocny (albo że dziecko jest chore 😊).

Cel: wydłużenie i kontrola wydechu

Jak wykonać:

1. Dziecko bierze wdech nosem.
2. Wyobraża sobie świeczkę przed sobą.
3. Długim, spokojnym wydechem przez usta „zdmuchuje świeczkę”, ale tak, żeby płomień tylko się poruszył, a nie zgasł od razu.
4. Usta lekko zaokrąglone, wydech równy i spokojny.

Czas: 5–7 powtórzeń
Wskazówka: Nie dmuchamy gwałtownie, chodzi o kontrolę, a nie o siłę. Na początku ćwiczenie można wykonywać z prawdziwie zapaloną świeczką, a gdy dziecko zrozumie, na czym polega, kontynuować je już bez niej, opierając się wyłącznie na wyobraźni i wizualizacji.

Cel: spowolnienie oddechu i wyciszenie układu nerwowego

Jak wykonać:

1. Dziecko siada lub kładzie się wygodnie.
2. Wdech nosem – bardzo wolny (liczymy do 4).
3. Krótka pauza (1–2 sekundy).
4. Wydech nosem lub ustami – jeszcze wolniejszy (liczymy do 5–6).
5. Całość w spokojnym tempie, bez pośpiechu.

Czas: 4–6 oddechów
Wskazówka: ćwicząc, dziecko może wizualizować prostokątny staw, po którym przemieszcza się np. siedząc w łodzi. Krótszy bok – to wdech, dłuższy – wydech.

Cel: koordynacja wdechu i wydechu

Jak wykonać:

1. Wdech nosem – „wąchamy kwiatek”.
2. Wydech ustami – „zdmuchujemy świeczkę”.
3. Ruch płynny, bez zatrzymywania oddechu.
4. Tempo spokojne i rytmiczne.

Czas: 6–10 powtórzeń
Wskazówka: świetne ćwiczenie do wprowadzenia na początku zajęć w klasie.

Cel: uświadomienie oddychania przez nos

Jak wykonać:

1. Dziecko zamyka usta.
2. Przez chwilę oddycha tylko nosem.
3. Zwracamy uwagę na cichy, spokojny oddech.
4. Na końcu pytamy: „Jak się teraz czujesz?”

Czas: 2–3 krótkie rundy

A na dokładkę macie jeszcze kilka nagrań jako uzupełnienie do naszego dzisiejszego tematu: