Zdobyć Zamek, to aktywna gra przygodowa ucząca strategicznego myślenia i planowania, jak również wzbudzająca empatię wobec różnych stron konfliktu.
Zdobyć Zamek, to gra przygodowa nawiązująca do tematu pokoju i bezpieczeństwa (16 SDG), przeznaczona dla dzieci w wieku 8-13 lat. Dzieci zespołowo uczestniczą w „bitwie” i aby wygrać, muszą się zorganizować. Potem omawiają uczucia, jakie miały „walcząc” po różnych stronach oraz przyczyny konfliktu i rządzące nim mechanizmy.
Pomysł na grę został opublikowano w książce „Kompasik – edukacja na rzecz Praw Człowieka w pracy z dziećmi”, a zaczerpnięty został z „Praxismappe” Bundesjugendwerk der Arbeiterwohlfahrt.

MATERIAŁY
- duża przestrzeń, po której dzieci mogą biegać i chować się
- 6 planów działań (każdy na kartce papieru innego koloru) pociętych na 9 kawałków
- 3 różne identyfikatory dla 3 różnych grup (koszulki, wstążki, farby do twarzy, szarfy etc)
- woda do wypicia na koniec gry
Przebieg gry
- Poinformuj dzieci, że w pobliżu jest piękne miasto z zamkiem, znajdującym się w jego centrum. Miasto jest kontrolowane przez Fioletowych, ale istnieją też dwa stronnictwa opozycyjne, które chcą zająć zamek – Niebiescy na południu i Pomarańczowi na północy.
- Podziel dzieci na 3 zespoły: 50% – Fioletowi, 25% – Niebiescy, 25% – Pomarańczowi. Pokaż, gdzie przebiegają granice, w obrębie których będzie toczyć się gra, wręcz Niebieskim i Pomarańczowym po trzy „plany działań”.
- Wyjaśnij starannie, na czym polegają zajęcia, aby wszystkie dzieci zrozumiały ich reguły:
- Nikt nie może wychodzić poza oznaczony teren. Każdy z zespołów założy na tym terenie swój obóz – żaden inny zespół nie ma do niego wstępu. Miasto, którego bronią Fioletowi, znajduje się dokładnie pośrodku placu gry, obóz Niebieskich po jednej jego stronie, a Pomarańczowych – po drugiej.
- Aby zdobyć zamek, oba nacierające stronnictwa muszą wymienić się planami działań. Oba zespoły mają po trzy plany, napisane na kolorowym papierze i pocięte na dziesięć kawałków. Każdy z tych kawałków musi być osobno przeniesiony do obozu drugiego nacierającego stronnictwa. Jedna osoba może przenosić tylko jeden kawałek planu na raz. Niebieskim nie wolno przenosić fragmentów planu Pomarańczowych i na odwrót, a przekazanie przenoszonych kawałków planu może odbywać się tylko w obozie sojuszniczego stronnictwa.
- Aby obronić zamek, Fioletowi powinni zapobiec wymianie planów pomiędzy Niebieskimi a Pomarańczowymi. Muszą w tym celu schwytać atakujących i przejąć przenoszone przez nich fragmenty planu. „Schwytanie” oznacza po prostu lekkie dotknięcie ramienia przeciwnika.
- Gdy któreś dziecko ze stronnictwa Niebieskich lub Pomarańczowych zostanie schwytane, ma dwa wyjścia: 1) oddać Fioletowym przenoszony kawałek planu, zostać uwolnionym i powrócić do gry; 2) odmówić oddania Fioletowym kawałka planu i zostać uwięzionym w mieście do momentu zakończenia gry lub zmiany decyzji i przekazania fragmentu planu przeciwnikowi. Pomarańczowi i Niebiescy mogą sobie nawzajem pomagać.
- Osoba przenosząca kawałek planu musi to robić tak, by był on widoczny dla innych graczy.
- Dwie lub trzy osoby prowadzące zajęcia nie biorą bezpośredniego udziału w grze, tylko nadzorują, czy wszystkie jej reguły są przestrzegane.
- Gdy Niebiescy lub Pomarańczowi zbiorą już wszystkie dziewięć kawałków jednego z planów, a tym samym go skompletują, mogą zabrać Fioletowym te kawałki planu, które ci w międzyczasie przechwycili, i wygrać grę. Jeśli z kolei Fioletowym uda się zabrać wszystkie fragmenty planu przenoszone przez Niebieskich lub Pomarańczowych, to ten zespół, który je stracił, odpada z gry. Stronnictwo, które pozostało w grze, może jeszcze ją wygrać, o ile tylko uda mu się przenieść wszystkie kawałki swego planu do obozu wyeliminowanego z gry sojusznika – wówczas wygrywają oba stronnictwa nacierające na zamek.
- Gra się kończy, gdy jedno ze stronnictw zwycięży lub zostanie przekroczony czas gry, wyznaczony przez prowadzącego zajęcia.
Wskazówki dla osób prowadzących zajęcia
- W tej grze nikt nie musi o nic walczyć. Słabsze fizycznie dzieci mogą dzięki strategii, refleksowi i współpracy osiągnąć więcej niż te, które swe działania oprą na agresji i sile.
- Przygotuj do udziału w zajęciach inne osoby je prowadzące lub dorosłych pomocników. Upewnij się, że rozumieją ich zasady, wiedzą, gdzie przebiegają granice terenu gry, a także zwracają uwagę na wszelkie potencjalne zagrożenia tam występujące.
- Wyjaśnij Niebieskim i Pomarańczowym, jak ważne, dla uniknięcia utraty kawałków planu i wynikającej z tego niemożliwości jego skompletowania, jest posiadanie odpowiedniej strategii.
- Podkreśl, że aby schwytać jakąś osobę wystarczy lekko klepnąć ją w ramię. W następnym akapicie przedstawione są pomysły na to, jak grę zaadaptować dla grup z dziećmi o różnych możliwościach.
- Czas trwania gry w dużej mierze zależy od grupy. Przygotuj się na to, że zajęcia mogą być krótsze lub dłuższe, niż zaplanowano.
- Podczas omówienia przeprowadź wyraźne rozróżnienie na konflikty zbrojne i pokój z jednej strony, a z drugiej – na konflikty ujmowane ogólnie – czyli takie, jakie dzieci mogą napotkać w życiu codziennym. Oba rodzaje są ważne, ale ich rozwiązywanie wymaga zupełnie innego podejścia.
Adaptacje
- Jeśli któryś z zespołów lub jakieś dziecko jest słabsze od innych, podsuń kilka wskazówek dotyczących strategii (np. sprawdzenie ile kawałków planu dotarło już do obozu sojusznika; uratowanie pewnych kawałków za cenę ryzyka utracenia innych; powstrzymanie się przed wysyłaniem kawałków obu planów na początku gry, gdy jeszcze nie poznało się rytmu i dynamiki gry).
- Zamiast prostego schwytania kogoś przez dotknięcie, można wprowadzić bardziej skomplikowaną procedurę (np. gdy ktoś ze stronnictwa Fioletowych wpadnie na kogoś z obozu Pomarańczowych lub Niebieskich mogą zagrać w „nożyczki, kamień, papier”; jeśli Fioletowy wygra, Niebieski lub Pomarańczowy oddaje kawałek planu, jeśli na odwrót – uchodzi wolno). Rozwiązanie to jest dobre, gdy grają dzieci w różnym wieku i o różnej kondycji fizycznej, ponieważ daje młodszym i słabszym równe szanse.
Omówienie gry
1. Omów zajęcia, zadając następujące pytania:
- Jak się czujecie?
- Co się stało z waszymi planami działań?
- Czy udało się wam skompletować cały plan? Jaką strategię przyjęłyście? W jaki sposób podejmowałyście decyzję?
- Czy wszyscy uczestniczyli w grze? Czy poszczególnym graczom wyznaczono różne role?
- Co sądzicie o pozostałych dwóch stronnictwach?
- Czy Niebiescy i Pomarańczowi współpracowali ze sobą, czy rywalizowali? Jak ich wzajemny stosunek do siebie wpłynął na rezultat gry?
- Czy Niebiescy i Pomarańczowi walczyli przeciwko Fioletowym i na odwrót? Jeśli tak, to dlaczego? Co wywołało konflikt?
- Czy sytuacja zaprezentowana w grze była realistyczna? Czy znacie podobne sytuacje z otaczającej was rzeczywistości? Co może powodować konflikty w prawdziwym świecie?
- Jak waszym zdaniem można zmienić tę sytuację? Jak można zapobiegać konfliktom?
- Czy znacie jakieś inne rodzaje konfliktów, z którymi możecie spotkać się w waszym życiu? Co robicie, by je rozwiązać? Co można zrobić, by zmienić tę sytuację?
- Jak wybuchają konflikty? Co możemy zrobić, by ich unikać, rozwiązywać je, zarządzać nimi i/ lub działać na rzecz utrzymania pokoju (zależnie od omawianych przykładów)?
2. Odnieś zajęcia do tematyki praw człowieka, zadając następujące pytania:
- Jakie prawa człowieka mogą być naruszane, gdy pojawia się między ludźmi jakiś konflikt? A jakie, gdy wybucha konflikt zbrojny?
- Jak naruszenie praw człowieka, przysługujących poszczególnym stronom konfliktu, wpływa na ich sytuację? A jak na ich przyszłość?
- Jak konflikty wpływają na dzieci? A jak na ich przyszłość?
- Co można zrobić, by zapobiec występowaniu konfliktów i związanych z nimi naruszeń praw człowieka?
- Czy wszystkie konflikty da się rozwiązać? Jeśli nie, to jak prawa człowieka mogą pomóc ludziom w radzeniu sobie z konfliktami, w których tkwią?
Pomysły na dalsze działania na rzecz pokoju
Jeśli omówienie, w głównej mierze, dotyczyło konfliktów zbrojnych i pokoju, spróbujcie zorganizować/dołączyć się do demonstracji na rzecz pokoju i/lub odwiedzić organizację działającą na tym polu. Pomóż dzieciom dowiedzieć się, czym według tych organizacji jest pokój i za jakim sposobem rozwiązywania konfliktów one się opowiadają.
Porozmawiaj z dziećmi o tym, jak podchodzą do pojawiających się między nimi konfliktów. Pomóż im opracować oparte na prawach człowieka, podstawowe zasady radzenia sobie z konfliktami w grupie (np. powstrzymywanie się przed stosowaniem przemocy fizycznej i obelżywego języka, przyznanie każdemu prawa do posiadania i wygłaszania własnej opinii, równe dla wszystkich możliwości uczestnictwa w życiu grupy).
Powiązane
Treści i materiały TupTupTup są bezpłatne i dostępne dla każdego - dziękujemy, że z nich korzystasz.
Jeśli doceniasz naszą działalność, możesz wesprzeć TupTupTup darowizną lub 1,5% podatku. Wystarczy, że wpiszesz w swoim zeznaniu podatkowym KRS 0000270261 dodając cel szczegółowy: Fundacja To Proste 18808.

