Międzynarodowy Dzień Orangutana

Światowy Dzień Orangutana w 2023 roku obchodzony jest 19 sierpnia. Jest to dzień poświęcony ochronie i propagowaniu świadomości na temat zagrożeń, jakie niosą ze sobą zmiany klimatu, wylesianie, kłusownictwo i handel dzikimi zwierzętami dla populacji orangutanów.

Orangutany to duże, nadrzewne małpy, które żyją w lasach deszczowych na Sumatrze i Borneo, dwóch wyspach Indonezji i Malezji. Od dawna są znane dwa gatunki orangutanów: orangutan borneański i orangutan sumatrzański. W 2017 roku naukowcy opisali nowy gatunek orangutana, który zamieszkuje południową część Sumatry. Gatunek ten został nazwany Pongo tapanuliensis (orangutan tapanulijski), a jego odkrycie jest ważnym krokiem w ochronie tych zagrożonych wyginięciem zwierząt.

Nazwa „orangutan” pochodzi z języka malajskiego i indonezyjskiego, w którym „orang” oznacza „człowieka”, a „hutan” oznacza „las”. Zatem dosłowne tłumaczenie nazwy orangutan to „człowiek lasu”. Ta nazwa odzwierciedla bliskie pokrewieństwo między ludźmi a orangutanami oraz ich silny związek z lasami deszczowymi.

Orangutany spędzają większość swojego czasu w koronach drzew, przemieszczając się po gałęziach dzięki swoim długim ramionom. Są aktywne w ciągu dnia, ale ich aktywność szczytową obserwuje się o poranku i wieczorem.  Żywią się głównie owocami, liśćmi, pąkami, a także owadami, jajami ptaków i małymi ssakami. Są przeważnie zwierzętami roślinożernymi, a po żywność pochodzenia zwierzęcego sięgają przy małej dostępności owoców.

Dorosłe orangutany zwykle żyją samotnie, a więź między matką a dzieckiem jest jedyną długotrwałą relacją społeczną, jaką utrzymują. Samce osiągają dojrzałość płciową w wieku około 15 lat, podczas gdy samice osiągają ją około 10 roku życia. Często zdarza się, że młode samce po osiągnięciu dojrzałości płciowej muszą opuścić swoje miejsce urodzenia i szukać nowego terenu do zamieszkania. Samice orangutana rodzą potomstwo zaledwo raz na sześć-dziewięć lat. Związane to z tym, że większość drzew rosnących w południowo-wschodniej Azji nie rodzą owoców, albo rodzą je w niedużych ilościach. Jednak raz na 4 lata przypada okres obfitości – wtedy orangutany mają dostęp do dużej ilości owoców i nasion.

Orangutany są zwierzętami wysoce inteligentnymi, o czym świadczy umiejętność wykorzystywania narzędzi. Przykładowo używają liści do wycierania odchodów, wiązki liści jako schronienia przed deszczem albo kija do drapania pleców. Orangutany na wolności wykazują różne wzorce kulturowe. Młode osobniki obserwują swoje matki, jak korzystają z narzędzi do pozyskiwania pokarmu, i w ten sposób uczą się ich używać. Ponadto, młode samce mogą obserwować i naśladować zachowania starszych samców, na przykład w zakresie interakcji z innymi orangutanami czy sposobów zdobywania terytorium. Dzięki temu, populacje orangutanów mogą ewoluować i dostosowywać się do zmieniających się warunków środowiskowych oraz wykorzystywać coraz bardziej skomplikowane techniki do pozyskiwania pokarmu i interakcji z otoczeniem.

Więcej na temat orangutanów

Największym zagrożeniem dla orangutanów jest utrata ich naturalnego siedliska. Spowodowane to głównie wycinaniem i wypalaniem lasów pod uprawy oleju palmowego. Wylesianie prowadzi do degradacji środowiska naturalnego orangutanów, co znacznie wpływa na ich zdolność do znalezienia pożywienia i znalezienia partnera do rozmnażania. Ponadto, kłusownictwo i handel dzikimi zwierzętami nadal są poważnym problemem dla populacji orangutanów. W wyniku działań człowieka liczebność orangutanów zmniejszyła się o 50% w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci, a obecnie są one krytycznie zagrożone wyginięciem. Zgodnie z raportem IUCN z 2021 roku, populacja orangutanów borneańskich wynosi około 57 000 osobników, podczas gdy populacja orangutanów sumatrzańskich to około 14 600 osobników. Populacja orangutana tapanulijskiego, to jedynie 800 osobników. Jest to gatunek najbardziej zagrożony wyginięciem.

Istnieje wiele sposobów, w jakie można pomóc orangutanom:

  • Przede wszystkim możemy wspierać organizacje, które prowadzą działania na rzecz ochrony tych zwierząt i ich siedlisk naturalnych, takie jak np. Orangutan Foundation International czy Borneo Orangutan Survival Foundation.
  • Możemy również kupować produkty z certyfikatem FSC (Forest Stewardship Council jest organizacją odpowiedzialną za certyfikację lasów oraz wszelkiego rodzaju wyrobów z drewna i papieru), aby upewnić się, że nie pochodzą one z wylesionych obszarów.
  • W domu możemy również ograniczyć nasze zużycie papieru, co wpłynie na zredukowanie zapotrzebowania na drewno, a tym samym na ochronę naturalnych siedlisk orangutanów.
  • Możemy zrezygnować lub ograniczyć w naszym codziennym życiu używanie produkty, zawierające olej palmowy.

Więcej informacji

Logo Fundacji Veolia Polska

Materiał  powstał w ramach projektu współfinansowanego ze środków Fundacji Veolia Polska oraz Deutsche Bundesstiftung Umwelt przy współpracy z Naturschutzzentrum Oberlausitzer Bergland.

Zobacz więcej